Nowe Horyzonty kina
Słowa kluczowe : Era Nowe Horyzonty, Gutek Film, Wrocław,
Autor: Szczepan Orłowski
Kolejna, dziesiąta edycja MFF Era Nowe Horyzonty rozpocznie się 22 lipca. 1 lipca na konferencji prasowej organizatorzy przedstawili program festiwalu – bez wątpienia najbardziej wybredni kinomaniacy znajdą we Wrocławiu wszystko, czego pragną. Do tego na ENH pojawi się sam Jean-Luc Godard!
Zawsze się wydaje, że w innym miejscu będzie lepiej (...), a to tutaj gdzie teraz jesteśmy możemy być szczęśliwi, bo to nie zależy od nikogo poza nami. – powiedział pewien Zwrotniczy do pewnego bardzo Małego Księcia w pewnej bardzo znanej i bardzo cienkiej książeczce, która chyba nigdy się nie zdezaktualizuje. Czytaj dalej
 | Prosta historia |
Czwartek, pierwszego lipca, godzina 10:30. Dziennikarze tłumnie przybyli na konferencję prasową dotyczącą ENH, z równą zajadłością rzucając się na poczęstunek. Tymczasem Roman Gutek wraz z dyrektor artystyczną festiwalu Joanną Łapińską rozpoczynają opowiadanie na temat tegorocznej, 10. edycji Międzynarodowego Festiwalu Filmowego Era Nowe Horyzonty we Wrocławiu. Sekcji i bloków tematycznych jest tak dużo, że ciężko jest się połapać. Spróbujmy więc sobie jakoś to uporządkować.
Międzynarodowy Konkurs NOWE HORYZONTY
10. MFF ENH na pozór nie różni się wiele od ubiegłorocznej edycji. Festiwal otworzą filmy „O bogach i ludziach” Xaviera Beauvois (tegoroczne Grand Prix Cannes) oraz „Wkraczając w pustkę” Gaspara Noé, zamknie zaś najnowszy obraz Francis Ford Coppola „Tetro” ze znakomitą rolą Vincenta Gallo.
Najbardziej prestiżową częścią festiwalu jest Międzynarodowy Konkurs Nowe Horyzonty. Znajdziemy tam wybór 14 premierowych, świeżych i często prowokacyjnych filmów z całego świata. W programie widnieją takie tytuły jak „Trash Humpers” w reżyserii Harmony’ego Korine’a – nowojorczyka znanego nowohoryzontowej publiczności ze swojego filmu „Julien-Donkey-Boy”, czy „Podróżuję, bo muszę, wracam, bo cię kocham” Marcelo Gomesa i Karima Aïnouza. W tym bloku jury przyzna grand prix dla najlepszego filmu i nagrodę w wysokości 20 000 euro. Obrazy powalczą też o nagrodę publiczności oraz - po raz pierwszy w tym roku - o prestiżową nagrodę FIPRESCI, przyznawaną przez krytyków filmowych zrzeszonych w Międzynarodowej Federacji Krytyków Filmowych.
Międzynarodowy Konkurs FILMY O SZTUCE
Ubiegłoroczna innowacja w programie ENH została bardzo dobrze przyjęta, dlatego podczas 10. edycji festiwalu zobaczymy drugą odsłonę Międzynarodowego Konkursu Filmów o Sztuce. W programie znajduje się 12 pełnometrażowych, autorskich dokumentów, zainspirowanych rożnymi dziedzinami i kierunkami w sztuce dawnej i współczesnej. Interesujący wydaje się film „Basquiat, płomienne dziecko” w reżyserii Tamry Davis, która była jego przyjaciółką, co sprawia, że obraz nabiera zupełnie innego wymiaru. Z kolei „I tak nie zależy nam na muzyce” wyreżyserowany przez duet Cédric Dupire oraz Gaspar Kuentz jest jednym z najoryginalniejszych dokumentów o muzyce ostatnich lat, przedstawiając niezależną scenę japońską.
W jury Międzynarodowego Konkursu Filmy o Sztuce znajduje się między innymi jeden z najbardziej cenionych polskich reżyserów teatralnych Grzegorz Jarzyna oraz wielkie zagraniczne nazwiska, wykraczające poza jedną dziedzinę specjalizacji: Peter Mettler, Madeleine Molyneaux, Nik Sheehan oraz Eve Sussman.
Konkurs NOWE FILMY POLSKIE
Wśród polskich obrazów ostatniego roku zobaczymy 8 filmów fabularnych. Podczas konferencji prasowej Roman Gutek opowiadał o trudnościach w przyciąganiu rodzimych obrazów na ENH. Mimo tego w programie znajduje się m.in. „Jestem twój” w reżyserii Mariusza Grzegorczyka, „Ewa” Ingmara Villqista i Adama Sikory, czy „Made in Poland” w reżyserii Przemysława Wojcieszka. Polskie produkcje mają o co walczyć, ponieważ Prezydent Wrocławia ufundował dla najlepszego filmu nagrodę w wysokości 100 tys. złotych, z kolei najlepszy debiutant otrzyma 40 tys. złotych od Marszałka Województwa Dolnośląskiego.
W sekcji konkursowej odbędzie się również Konkurs POLSKIE FILMY KRÓTKOMETRAŻOWE oraz Konkurs EUROPEJSKIE DEBIUTY KRÓTKOMETRAŻOWE.
Retrospektywy
Tradycyjnie podczas ENH dużo miejsca poświęca się retrospektywom wielkich twórców kina. W tym roku mamy znakomite gremium, składające się z reżyserów polskich (Wojciech Jerzy Has, Daniel Szczechura) i zagranicznych (Bracia Quay, Laura Mulvey, Philippe Mora, Zeki Demirkubuz oraz oczywiście Jean-Luc Godard).
W 10-tą rocznicę śmierci Wojciecha Jerzego Hasa, jednego z największych wizjonerów polskiego kina, zostanie pokazana pełna retrospektywa jego filmów. Drugim polskim twórcą, którego obrazy będziemy mogli obejrzeć podczas tegorocznych ENH jest Daniel Szczechura - mistrz i nauczyciel, wybitny twórca animacji, skupionej na poważnych tematach - od aluzji politycznej po surrealny i metafizyczny wymiar ludzkiej egzystencji.
Najbardziej spektakularnie zapowiadającą się retrospektywą są filmy Jean-Luca Godarda oraz o Jean-Lucu Godardzie. Genialny francuski reżyser, współtwórca Nowej Fali, obchodzi w tym roku 80-te urodziny. Podczas konferencji prasowej Roman Gutek zapewniał, że wciąż trwają prace nad nakłonieniem Godarda do przyjazdu do Polski. Kilka dni temu okazało się, że udało się go przekonać. Wizyta tego epokowego reżysera z pewnością będzie wielkim wydarzeniem podczas tegorocznych Nowych Horyzontów. Z okazji retrospektywy o Godardzie wydane zostaną trzy publikacje: książka Ewy Mazierskiej poświęcona Godardowi, prace teoretyczne Godarda, a także analiza wybranych filmów przeprowadzona przez Grzegorza Królikiewicza w łódzkiej szkole filmowej.
Pozostałe dwie retrospektywy dotyczą Braci Quay oraz Laury Mulvey. Pierwsi kojarzeni są z animacją marionetkową, nazywani są współczesnymi surrealistami, inspirującymi się Bruno Schulzem. Podczas 10. ENH zostanie pokazany m.in. ich najnowszy film Maska, adaptacja opowiadania Stanisława Lema. Retrospektywę twórczości braci Quay dopełni instalacja Dormitorium oraz książka składająca się z wywiadu – rzeki i esejów na temat dorobku artystów.
Laura Mulvey uważana jest za legendarną brytyjską feministyczną teoretyczkę kina oraz znakomitą reżyserkę. W programie ENH znajdziemy filmy Mulvey jak „Krystaliczne spojrzenie” czy „Tajemnica Sfinksa”. Wydany zostanie także wybór jej tekstów.
Kino tureckie
Po docenieniu na festiwalach w Berlinie oraz Cannes filmów Semiha Kaplanoğlu „Miód” oraz „Trzech małp” Nuriego Bilge Ceylana recepcja kina tureckiego ulega diametralnej zmianie. Dlatego świetnie wpasowuje się w to element programu tegorocznych ENH, gdzie zobaczymy filmy m.in. Reha Erdema, Yeşima Ustaoğlu, İnana Temelkurana czy właśnie wyżej wspomnianych Semiha Kaplanoğlu i Nuriego Bilge Ceylana. Niewątpliwie warto się zagłębić w zupełnie inny sposób przedstawiania rzeczywistości przez współczesnych tureckich reżyserów. Sekcji towarzyszyć będzie publikacji książki „Nowe Kino Turcji” pod redakcją Jana Topolskiego z czasopisma Ha!art.
Wystawy
Tradycyjnie pokazom filmów podczas ENH będą towarzyszyć wystawy. Ekspozycja w Galerii Sztuki Współczesnej Awangarda opowie o człowieku i artyście, wizjonerze polskiego kina otoczonym grupą oddanych współpracowników i wybitych aktorów – mowa tu o Wojciechu Jerzym Hasie.
Turecki reżyser Nuri Bilge Ceylan w Galerii na Solnym pokaże nieznane oblicze Turcji w zbiorze panoramicznych fotografii. Bracia Quay wspólnie z wrocławskim rzeźbiarzem Olafem Brzeskim w Galerii Design BWA otworzą dla publiczności swoje intymne Dormitorium, zbiór miniaturowych scenografii użytych podczas realizacji ich najsłynniejszych animacji. Zbudują też instalację dla Wojciecha Jerzego Hasa, która będzie towarzyszyć poświęconej mu monograficznej wystawie.
Krzysztof Wodiczko wyświetli swój wielkoformatowy projekt wideo w przestrzeni miejskiej Wrocławia dotyczący polskich weteranów wojennych z Iraku i Afganistanu. Agnes Janich, młoda polska artystka mieszkająca w Nowym Jorku, wykona performance związany z pamięcią Holocaustu na dziedzińcu odnowionej Synagogi pod Białym Bocianem.
W Galerii Miejskiej polska artystka od lat mieszkająca we Francji – Katarzyna Żelaska zaproponuje interpretację wpływu, jaki wywiera kultura audiowizualna na tradycyjne malarstwo. W Kamienicy pod Złotym Słońcem Andrzej Wajda pokaże swoje trofea, nagrody za osiągnięcia filmowe.
Muzyka
Niezwykle istotny element ENH stanowi to, co dzieje się w nocy, a ta część doby zogniskowana jest wokół imprez muzycznych. Jak co roku klub festiwalowy będzie się mieścił w Arsenale, gdzie festiwalowicze posłuchają praktycznie wszystkiego, na co przyjdzie ochota. Zjawią się Polacy jak Bajzel, Pink Freud, Wojciech Waglewski czy Kryzys. Przyjadą Anglosasi, czyli Amerykanie: Sensational and Spectre, Hypnotic Brass Ensemble, Telephate, Gonjasufi i Brytyjczycy: Cooly G, Chrom Hoof, King Midas Sound. Na uwagę z pewnością zasługuje również Baba Zula and Mad Professor, którzy są zresztą głównymi bohaterami filmu dokumentalnego Fatiha Akina „Życie jest muzyką” (pokazywanego w sekcji kina tureckiego).
Poza Arsenałem odbędą się dwa bardzo interesująco zapowiadające się koncerty. Na Wyspie Słodowej wystąpi Mike Patton. Będzie to jego jedyny koncert w Polsce. Patton to artysta niezwykle płodny, dlatego ciężko wymienić wszystkie jego albumy i osiągnięcia. Współpracował z wieloma muzykami oraz zespołami – między innymi z Björk, Johnem Zornem, Sepulturą, Melvins, Fennesz czy Sergem Gainsbourgiem. Z kolei w Operze Wrocławskiej czeka nas spotkanie z muzyką współczesną i eksperymentalnymi filmami w wykonaniu światowej sławy holenderskiego kompozytora Michela van der Aa. Projekt, który przedstawi podczas ENH nosi nazwę „Księga niepokoju” i jest adaptacją prozy portugalskiego modernisty Fernando Pessoi. Wrocławskie wykonanie będzie premierą i jedynym pokazem spektaklu w Polsce.
Podsumowanie
Nadchodzący Międzynarodowy Festiwal Filmowy Era Nowe Horyzonty w niewielkim stopniu przypomina pierwsze edycje odbywające się w Cieszynie. To wydarzenie rozrasta się z roku na rok, co widać choćby poprzez jego program, którego przedstawieniu nie sprostałem, gdyż zawiera on dużo, dużo więcej niż zawarłem powyżej. Wszystkim zainteresowanym polecam gruntowne przestudiowanie strony www.enh.pl. Pozostaje wyrazić wiarę w to, że mimo komercjalizacji festiwal wciąż będzie wymagający dla widza; stwarzający warunki do kontemplacji kina i poszerzania swoich horyzontów. Nie tylko filmowych.